Spurt og svarað um stöðugleikasáttmálann
Hvað er stöðugleikasáttmálinn?
Sáttmálinn er yfirlýsing stjórnvalda, vinnumarkaðarins og sveitarfélaga um hvernig stuðla beri að endurreisn íslensks efnhagslífs. Mjög erfiðar aðstæður ríkja nú í efnahags- og atvinnumálum og því nauðsynlegt að allir leggist á eitt. Sáttmálinn er samstarfssamningur og viljyfirlýsing í bland, þar sem sett eru ákveðin markmið í efnahags- og atvinnumálum, en jafnframt lýst yfir vilja til að allir leggist jafnt á árarnar og engin skorist undan. Meginatriðið er að varðveita stöðugleika í efnahagsumhverfinu eins og nafnið gefur til kynna.
Hverjir standa að sáttmálanum?
Að stöðugleikasáttmálanum standa Alþýðusamband Íslands (ASÍ), Bandalag háskólamanna (BHM), Bandalag starfsmanna ríkis og bæja (BSRB), Kennarasamband Íslands (KÍ), Samtök starfsmanna fjármálafyrirtækja (SSF), Samtök atvinnulífsins (SA), ríkisstjórnin og Samband íslenskra sveitarfélaga. Allir aðilar þessa stöðugleikasáttmála, auk Bændasamtaka Íslands, samþykkja að vinna að framgangi sáttmálans og annarra brýnna samfélagsverkefna á formlegum samráðsvettvangi undir forystu forsætisráðherra.
Hvert er markmið sáttmálans?
Markmið stöðugleikasáttmálans er að stuðla að endurreisn efnahagslífsins þannig að í lok árs 2010 verði verðbólga ekki yfir 2,5%, halli hins opinbera verði ekki meiri en 10,5% af VLF, dregið hafi úr gengissveiflum og gengið styrkst. Ennfremur að vaxtamunur við evrusvæðið verði innan við 4%.
Einnig er talið mikilvægt að styrkja stöðu heimilanna, verja undirstöður velferðarkerfisins, standa vörð um menntakerfið og verja störf jafnt á almennum vinnumarkaði sem og hjá hinu opinbera eins og aðstæður frekast leyfa.
Hvernig á að ná markmiðum stöðugleikasáttmálans?
- Kjarasamningar á almennum vinnumarkaði verða framlengdir til loka nóvember 2010. Gengið verður frá samningum á opinbera markaðnum í anda sáttmálans eins fljótt og auðið er.
- Áætlun í ríkisfjármálum til 2013 lögð fram til að marka sameiginlega framtíðarsýn og sameiginlegur skilningur lagður í markmið tímabilsins 2009 – 2011. Hlutdeild skattahækkanna verður ekki meiri en 45% af þeirri upphæð sem þarf til að tryggja jafnvægi í ríkisfjármálunum.
- Mikil áhersla á að tryggja að bætt verði staða lántakenda og skuldsettra heimila. Ríkisstjórn endurskoðar fyrirliggjandi úrræði og gerir tillögur um viðbætur eftir því sem þörf krefur.
- Ráðist í framkvæmdir til að stuðla að aukinni atvinnu þar sem lögð er áhersla að greiða götu stórframkvæmda og tekið upp samstarf við lífeyrissjóði um að taka þátt í að fjármagna verkefni.
- Settar fram tímasettar áætlanir um endurreisn bankanna og eigendastefnu ríkisins, kveðið á um að erlendir aðilar geti eignast meirihluta í einhverjum nýju bankanna og eftir atvikum öðrum íslenskum fjármálafyrirtækjum, m.a. til að greiða fyrir aðgangi að lánsfé. Endurskipulagning eignarhalds bankanna skal lokið 1. nóvember 2009.
- Sameiginleg viðmið mótuð um endurreisn atvinnulífsins og hlut opinberra aðila í atvinnustarfsemi og eignarhaldi á fyrirtækjum.
- Ráðstafanir í gengismálum verða tímasettar og lögð fram áætlun fyrir 1. ágúst um afnám hafta . Markmiðið með þessu er að tryggja stöðugleika krónunnar. Leitast verði við að aflétta hömlum á nýrri fjárfestingu fyrir 1. nóvember 2009.
- Sveitarfélögin leggja áherslu á að forgangsraða, verja grunnþjónustu og störf með góðu samstarfi við vinnumarkaðinn.
- Framtíðarsýn í málefnum lífeyrissjóða verður til skoðunar og stefnt er að því að fresta öllum ákvörðunum um skerðingu réttinda og fjármögnun meðan fyrrnefnd skoðun fer fram.
- Aðilar vinnumarkaðarins lýsa því að vextir verði að lækka og vera komnir í eins stafs tölu fyrir 1. nóvember.
- Virkt samstarf um eftirlit á vinnustöðum og innleiðingu vinnustaðaskírteina til að tryggja réttindi starfsfólks, vinna gegn svartri atvinnustarfsemi og misnotkun atvinnuleysisbóta.
- Ríkisstjórnin beiti sér fyrir því að réttindi launafólks er varða Starfsendurhæfingarsjóð, sjúkra og fræðslusjóði og fullorðinsfræðslu verði hrint í framkvæmd í samræmi við yfirlýsingu frá 17. febrúar 2008 og tengd atriði.
Hvaða fyrirvara gera Samtök atvinnulífsins við stöðugleikasáttmálann?
Samtök atvinnulífsins viðhalda þeim fyrirvara gagnvart framlengingu kjarasamninga að vinna á vegum ríkisstjórnarinnar um endurskoðun fiskveiðistjórnunar verði í þeim sáttafarvegi sem lagt hafi verið upp með við skipan nefndar í því máli.
Hvað er vinnustaðaskírteini?
Í kjarasamningum ASÍ og SA 17. febrúar 2008 var samþykkt að vinna að innleiðingu svokallaðra vinnustaðaskírteina, einkum í byggingariðnaði til að byrja með. Sú vinna stendur enn yfir en í stöðugleikasáttmálanum er kveðið á um að aðilar vinnumarkaðarins og stjórnvöld taki upp virkt samstarf um eftirlit á vinnustöðum svo hægt sé að vinna gegn svartri atvinnustarfsemi og misnotkun atvinnuleysisbóta. Vinnustaðaskírteinum er ætlað að auðvelda það eftirlit en í því er auðkenni starfsmanna með mynd, nafni og kennitölu.